Polska nauka uderza w choroby rzadkie. Instytut Nenckiego z potężnym wsparciem NAWA

Instytut Nenckiego Polskiej Akademii Nauk, posiadający 20-letnie doświadczenie w badaniu schorzeń rzadkich, zyskuje nowe narzędzia do ekspansji polskiej wiedzy medycznej. Prof. Mariusz Więckowski, kierujący Pracownią Biologii Mitochondriów i Metabolizmu, otrzymał fundusze w ramach konkursu „Partnerstwa Strategiczne”. Środki te posłużą do budowy struktury spinającej współpracę między jednostkami naukowymi a organizacjami pacjenckimi, co ma kluczowe znaczenie dla polskiej racji stanu w obszarze innowacji.

Na co dzień mówimy wiele o innowacyjności i rosnącym wpływie nauki na gospodarkę, szczególnie w obszarze nowych technologii, ale nie wolno zapominać o jednym. Działalność naukowa placówek takich jak Instytut Nenckiego musi znajdować wsparcie, bo przekłada się na poprawę jakości życia tych osób, którym los nie szczędził przeszkód.

Marcin Kulasek, minister nauki i szkolnictwa wyższego

Wsparcie płynie z Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA), czyli instytucji podległej Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W ostatniej edycji programu dofinansowano łącznie 11 projektów, na które przeznaczono 20 mln zł. Polska placówka nie będzie działać w izolacji – w skład konsorcjum wchodzą prestiżowe ośrodki z Włoch oraz Portugalii. Współpraca z uniwersytetami w Ferrarze oraz Coimbrze ma pozwolić na wymianę doświadczeń w badaniu zaburzeń komórkowych wywołanych mutacjami genetycznymi.

Działalność zespołu prof. Więckowskiego koncentruje się na konkretnych wyzwaniach, w tym na schorzeniach neurodegeneracyjnych takich jak NBIA, związanych z odkładaniem się żelaza w mózgu. Naukowcy dysponują materiałem od pacjentów z polskiej populacji, co pozwala na prowadzenie precyzyjnych badań nad trzema podtypami tej choroby. Rozszerzenie kooperacji z fundacjami pacjenckimi – obecnie Instytut współpracuje z trzema, a dwie kolejne zgłosiły akces – ma skrócić dystans między laboratorium a realnymi potrzebami chorych.

W polskim systemie nauki środki z NAWA przyznawane są w drodze konkursowej, co teoretycznie ma promować najlepsze projekty zdolne do umiędzynarodowienia krajowych badań. Tematyka chorób rzadkich, choć dotyka jednostkowo niewielu osób (nie więcej niż 5 na 10 000), w skali państwa stanowi istotne wyzwanie społeczne i systemowe. Nasz serwis w ostatnim czasie analizował kondycję sektora akademickiego, m.in. w materiale Kryzys w szkolnictwie wyższym. Rektor UG ostrzega przed masowością kosztem jakości, wskazując na potrzebę celowego finansowania elitarnych badań, o czym pisaliśmy analizując kryzys w szkolnictwie wyższym.

Inwestowanie w rodzimą naukę to jedyna droga, by polscy pacjenci nie byli skazani wyłącznie na importowane, niebotycznie drogie technologie medyczne. Skupienie się na badaniu biomarkerów i cząsteczek w warszawskim Instytucie Nenckiego to realny krok w stronę budowy suwerenności technologicznej. Państwo, które potrafi zadbać o najsłabszych obywateli dotkniętych rzadkimi wadami genetycznymi poprzez rozwój własnych kadr, buduje swój autorytet silniej niż poprzez puste deklaracje o innowacyjności.