Sejm otwiera drogę do masowego skarżenia władz regionalnych. Nowelizacja POŚ przyjęta

Posłowie zdecydowali o radykalnym rozszerzeniu uprawnień do kwestionowania regionalnych polityk środowiskowych. Zgodnie z nowymi przepisami, obywatele będą mogli składać skargi na programy ochrony powietrza, ich aktualizacje oraz plany działań krótkoterminowych nawet bez wykazania, że dana sprawa dotyczy ich konkretnej sytuacji prawnej. Do tej pory sądy często odrzucały takie wnioski, wymagając udowodnienia bezpośredniego wpływu uchwał na skarżącego.

Nowelizacja ma być odpowiedzią na postulaty urzędów marszałkowskich, które sygnalizowały potrzebę skupienia się na realizacji już istniejących strategii zamiast ciągłego tworzenia nowej dokumentacji. Wprowadzone przepisy przejściowe pozwolą samorządom województw na przyjmowanie uproszczonych aktualizacji programów ochrony powietrza. Ma to umożliwić kontynuację rozpoczętych działań naprawczych bez paraliżu administracyjnego w regionach, gdzie normy jakości powietrza są przekraczane.

Resort klimatu, forsując te zmiany, musiał jednocześnie wprowadzić bezpieczniki mające zapobiegać paraliżowi systemu przez podmioty powoływane wyłącznie w celu blokowania prac urzędów. W projekcie znalazły się dodatkowe wymogi wobec firm i organizacji, co ma ukrócić proceder zakładania struktur nastawionych jedynie na składanie skarg. Mimo tych obostrzeń, kontrola społeczna nad uchwałami sejmików wojewódzkich zostanie znacząco wzmocniona.

Z punktu widzenia procedury parlamentarnej, przyjęta przez Sejm ustawa trafia teraz do Senatu, który może wnieść poprawki lub przyjąć ją bez zmian. Dopiero po zakończeniu etapu senackiego i ewentualnym rozpatrzeniu poprawek przez izbę niższą, akt trafi do podpisu Prezydenta RP. Tematyka standardów legislacyjnych i jakości tworzonego prawa regularnie pojawia się w naszych analizach, czego przykładem był materiał Standardy legislacyjne koalicji pod lupą. Afera wiatrakowa punktem odniesienia, o czym pisaliśmy analizując standardy legislacyjne koalicji.

Dostosowanie polskich przepisów do standardów unijnych pod hasłem wzmacniania wpływu obywateli to miecz obosieczny. Z jednej strony zwiększa przejrzystość działań władz regionalnych, z drugiej – otwiera furtkę do nieustannego kwestionowania decyzji samorządów w obszarze, który ma bezpośrednie znaczenie dla gospodarki i życia mieszkańców. Prawdziwym testem dla tej nowelizacji będzie to, czy dodatkowe wymogi dla organizacji skutecznie powstrzymają falę pieniactwa prawnego, która mogłaby zablokować rozwój regionów.