Rewolucja w prawie własności: Budynki nad torami i tunelami staną się odrębnym majątkiem

Ministerstwo Rozwoju i Technologii forsuje przepisy, które pozwolą na samodzielny obrót obiektami infrastrukturalnymi bez konieczności posiadania gruntu, na którym stoją. Obecnie polskie prawo opiera się na zasadzie, że wszystko, co trwale związane z ziemią, jest jej częścią składową i nie może mieć innego właściciela. Taki stan rzeczy paraliżuje budowę nowoczesnej infrastruktury komercyjnej nad terenami kolejowymi czy tunelami drogowymi, gdzie grunt musi pozostać w rękach państwowych lub samorządowych spółek.

Nowa instytucja prawna umożliwi ustanawianie odrębnej własności dla wybranych obiektów, co otworzy drogę do ich sprzedaży lub obciążenia hipoteką. To kluczowa zmiana dla sektora bankowego i deweloperskiego, ponieważ możliwość ustanowienia zabezpieczenia rzeczowego ułatwi pozyskiwanie finansowania na skomplikowane technicznie przedsięwzięcia. Projekt zakłada, że prawo to będzie mogło powstać dopiero po oddaniu obiektu do użytkowania, co ma gwarantować realność obrotu gotowymi już konstrukcjami.

Resort zapowiada, że ustawa precyzyjnie określi procedurę ustanawiania nowej własności, właściwość organów administracji oraz zasady zakładania dedykowanych ksiąg wieczystych. Ma to wyeliminować dzisiejsze problemy z ujawnianiem praw do obiektów, które w obecnym systemie są prawnie niewidoczne jako samodzielne byty. Dzięki temu przestrzeń na obszarach miejskich ma być wykorzystywana w sposób bardziej racjonalny, pozwalając na zabudowę dotychczasowych nieużytków nad trasami komunikacyjnymi.

Proponowane zmiany to próba dostosowania skostniałego prawa cywilnego do potrzeb nowoczesnego rynku, co wpisuje się w szerszy nurt reformowania podstawowych instytucji prawnych w Polsce, o których pisaliśmy przy okazji zapowiedzi zmian w przepisach o ubezwłasnowolnieniu. Po wpisie do wykazu prac rządu projekt trafi pod obrady Rady Ministrów, a następnie do Sejmu i Senatu, gdzie rozstrzygnie się ostateczny kształt przepisów regulujących majątek wart miliardy złotych. Państwo w końcu przyznaje, że grunt to nie wszystko, choć o sukcesie zadecyduje sprawność biurokracji przy zakładaniu nowych ksiąg wieczystych.