NIK alarmuje: System ratownictwa medycznego w głębokim kryzysie kadrowym

Kontrola przeprowadzona w okresie od stycznia 2023 r. do września 2025 r. ujawniła szokujące przypadki łamania elementarnych standardów bezpieczeństwa pracy. W szpitalu powiatowym w Sulęcinie oraz w pogotowiu w Radomiu lekarze pracowali nieprzerwanie przez 144 godziny, co stanowi jawną kpinę z wydolności psychofizycznej organizmu. Rekordy bili także ratownicy – w Szczecinie jeden z nich wypracował 456 godzin w miesiącu, co oznacza średnio ponad 15 godzin służby każdego dnia.

Instytucje państwowe omijają limity czasu pracy, powszechnie stosując umowy cywilnoprawne zamiast etatów. Takie podejście pozwala na eksploatację personelu ponad siły, mimo że możliwości lekarza nie zależą od rodzaju podpisanej umowy. Brak rąk do pracy to jednak tylko jedna strona medalu – system jest paraliżowany przez osoby, które traktują SOR jako alternatywę dla kolejki w przychodni. Ponad 60 proc. pacjentów przywiezionych przez karetki nie wymagało hospitalizacji, a jedynie 6,2 proc. znajdowało się w grupie najwyższego zagrożenia.

Wydolność systemu na poziomie lokalnym drastycznie odbiega od standardów bezpieczeństwa narodowego. W niektórych regionach zespoły ratownictwa medycznego nie docierały na czas do pacjentów w 9 na 10 przypadków. NIK wskazuje, że mieszkańcy tych obszarów mają istotnie mniejszą szansę na uzyskanie skutecznej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia życia, co podważa konstytucyjne gwarancje ochrony zdrowia.

Zamiast realnych reform, resort zdrowia serwuje obywatelom legislacyjną prowizorkę. Ustawa o ratownictwie medycznym była nowelizowana aż 45 razy, z czego wiele zmian służyło jedynie doraźnemu łataniu dziur, jak np. rozszerzanie definicji „lekarza systemu” na osoby w trakcie specjalizacji czy wyłączanie kar za brak lekarza w karetkach specjalistycznych. Choć sprzęt medyczny i wyposażenie ambulansów oceniono pozytywnie, to brak lekarzy i systemowy chaos sprawiają, że nowoczesna aparatura może okazać się bezużyteczna.