Budżet 2025 w ogniu krytyki NIK: Wysoka nierównowaga i długi zamiast podatków

Najważniejsza kontrola roku przeprowadzona przez Najwyższą Izbę Kontroli obnażyła słabości polskiej kasy państwowej w 2025 roku. Prezes NIK Mariusz Haładyj, prezentując dokument w Sejmie, wskazał, że wydatki państwa znacząco przewyższyły jego dochody, co doprowadziło do stanu wysokiej nierównowagi. Lwia część publicznych pieniędzy została pochłonięta przez obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, obronę narodową oraz wsparcie rodzin, ale niepokojąco wysoki koszt wygenerowała również obsługa długu.

Kontrolerzy zwrócili uwagę na rozluźnienie stabilizującej reguły wydatkowej, co otworzyło drogę do niekontrolowanego przyrostu obciążeń finansowych. Sytuację pogorszył fakt, że po raz trzeci z rzędu dochody podatkowe okazały się niższe od planowanych przez rząd wielkości. Brak tych wpływów bezpośrednio uderzył w stabilność budżetu i wymusił utrzymanie pozabudżetowego finansowania dłużnego, które choć mniejsze niż w latach ubiegłych, wciąż windowało dług publiczny.

Mimo krytycznych uwag dotyczących deficytu, NIK pozytywnie oceniła skierowanie środków z budżetu na spłatę zobowiązań zaciągniętych wcześniej przez PFR i BGK. Działanie to uznano za właściwy krok w stronę odwracania szkodliwego mechanizmu finansowania wydatków poza kontrolą skarbu państwa. Izba odnotowała także najwyższy w ostatnich latach odsetek ocen pozytywnych w kontrolowanych jednostkach, co świadczy o lepszej dyscyplinie wewnątrz samej administracji.

Procedura kontrolna NIK jest kluczowym elementem ustrojowym, pozwalającym na weryfikację, czy władza wykonawcza rzetelnie gospodaruje mieniem narodowym. Wyniki te trafiają teraz do komisji sejmowych, gdzie posłowie rozstrzygną o udzieleniu rządowi absolutorium. Tematyka stabilności państwa i jego odporności na zagrożenia regularnie pojawia się w naszych materiałach, co potwierdza tekst Rosyjska rakieta nad Polską. Prezydent Nawrocki żąda wyjaśnień od rządu, wskazując na konieczność sprawnego zarządzania kryzysowego, o czym informowaliśmy przy okazji żądań prezydenta Nawrockiego.

Wnioski z ponad stu kontroli przeprowadzonych w agencjach i resortach są jasne: zdolność państwa do prowadzenia polityki obronnej czy gospodarczej zależy od kondycji finansów. NIK ostrzega, że obecne problemy systemowe to efekt kumulacji decyzji z wielu lat. Bez twardej dyscypliny i realnego planowania dochodów podatkowych, Polska może utknąć w pętli obsługi długu kosztem strategicznych inwestycji w bezpieczeństwo.