Tego dnia w historii Polski: 18 sierpnia. Obrona Płocka przed bolszewikami w 1920 roku

Kartka z kalendarza: co wydarzyło się 18 sierpnia w dziejach Polski — daty, które ukształtowały państwo i pamięć narodową.

1655 — Kapitulacja Kiejdan i zdrada Janusza Radziwiłła

Hetman wielki litewski Janusz Radziwiłł podpisał układ ze Szwedami, uznając protekcję Karola X Gustawa nad Wielkim Księstwem Litewskim. Decyzja ta, motywowana chęcią ratowania Litwy przed Rosją, została uznana za akt zdrady Rzeczypospolitej i stała się jednym z najbardziej dramatycznych symboli potopu szwedzkiego. Wydarzenie to na lata podzieliło litewskie elity i zmusiło lojalne wobec króla Jana Kazimierza wojska do podjęcia partyzanckiej walki z najeźdźcą.

1920 — Heroiczna obrona Płocka przed III Korpusem Konnym

Bolszewickie oddziały Gaj-Chana uderzyły na Płock, licząc na szybkie sforsowanie Wisły i wyjście na tyły polskiej armii. Do walki obok nielicznych żołnierzy stanęli mieszkańcy miasta, w tym kobiety i dzieci, budując barykady i odpierając brutalne ataki wroga. Za tę niezłomną postawę i daninę krwi marszałek Józef Piłsudski odznaczył Płock Krzyżem Walecznych, czyniąc go miastem-bohaterem wojny 1920 roku.

1946 — Rozbicie więzienia św. Michała w Krakowie

Oddział partyzancki 6. Kompanii Zgrupowania „Błyskawica” pod dowództwem Jana Szpunara „Malutkiego” dokonał brawurowej akcji uwolnienia więźniów politycznych z ubeckiej katowni. Bez strat własnych, w samym centrum miasta, żołnierze podziemia antykomunistycznego wyprowadzili na wolność kilkadziesiąt osób zagrożonych śmiercią lub wywózką. Akcja ta pokazała słabość komunistycznego aparatu bezpieczeństwa i dała nadzieję społeczeństwu sterroryzowanemu przez powojenną bezpiekę.