Tego dnia w historii Polski: 30 lipca. Układ Sikorski-Majski i walka o polskie granice

Kartka z kalendarza: co wydarzyło się 30 lipca w dziejach Polski — daty, które ukształtowały państwo i pamięć narodową.

1920 — Powołanie Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski

W Białymstoku bolszewicy utworzyli marionetkowy rząd z Julianem Marchlewskim i Feliksem Dzierżyńskim na czele, który miał przekształcić Polskę w republikę radziecką. Była to jawna próba likwidacji polskiej niepodległości rękami kolaborantów działających pod dyktando Moskwy. Polskie społeczeństwo niemal całkowicie zbojkotowało tę strukturę, wybierając wierność Rzeczypospolitej w decydującym starciu z komunizmem.

1941 — Podpisanie układu Sikorski-Majski

W Londynie premier Władysław Sikorski podpisał porozumienie z ambasadorem ZSRR, które przywracało stosunki dyplomatyczne i zakładało utworzenie Armii Polskiej na Wschodzie. Dokument unieważniał pakty niemiecko-sowieckie dotyczące rozbioru Polski, co otworzyło bramy łagrów tysiącom polskich więźniów. Decyzja ta wywołała głęboki kryzys w rządzie emigracyjnym, gdyż nie zawierała jednoznacznego potwierdzenia nienaruszalności polskiej granicy wschodniej sprzed 1939 roku.

1944 — Radiowy apel o powstanie w Warszawie

Moskiewska radiostacja im. Tadeusza Kościuszki nadała wezwanie do mieszkańców stolicy, podżegając ich do natychmiastowej walki zbrojnej przeciwko Niemcom. Sowiecka propaganda celowo podsycała nastroje powstańcze, by rękami Polaków osłabić niemiecki opór, nie zamierzając jednocześnie udzielić walczącemu miastu realnego wsparcia. Był to element cynicznej gry Stalina, mającej na celu wykrwawienie elit polskiego państwa podziemnego przed wkroczeniem Armii Czerwonej.