Kontrowersyjny układ z Sowietami. Rocznica paktu Sikorski – Majski

Portal DoRzeczy.pl opisał historię porozumienia, które 30 lipca 1941 roku w Londynie sygnowali generał Władysław Sikorski oraz sowiecki ambasador Iwan Majski. Dokument ten, choć miał otwierać drogę do ratowania Polaków z nieludzkiej ziemi, od samego początku był obarczony potężną wadą prawną i polityczną, dzieląc polskie elity w momencie najwyższej próby.

Brak jedności narodowej w obliczu dyktatu mocarstw najwyraźniej zarysował się na linii rząd – prezydent. Władysław Raczkiewicz, pełniący wówczas funkcję głowy państwa, odmówił parafowania paktu, co stawiało pod znakiem zapytania jego pełną legitymację. Co więcej, treść porozumienia nigdy nie została oficjalnie ogłoszona w Dzienniku Ustaw, co w porządku prawnym Rzeczypospolitej ma znaczenie fundamentalne.

Dla Kremla polskie dylematy prawne i proceduralne nie miały jednak większego znaczenia. Sowieci, realizując własne cele strategiczne, zignorowali opór polskiego prezydenta i brak publikacji dokumentu w oficjalnym organie państwowym. Pokazuje to brutalną lekcję historii: dla wschodniego satrapy litera prawa ustępuje miejsca sile faktów dokonanych i interesom wielkiej polityki.

Tematyka trudnych wyborów dyplomatycznych i walki o polską rację stanu regularnie powraca na łamach naszego serwisu, czego dowodem jest 17 materiałów opublikowanych w tej sekcji w ciągu ostatniego miesiąca. W naszych tekstach, takich jak Tego dnia w historii Polski: 29 lipca. Królewskie przywileje i narodziny polskiej dyplomacji czy Czym jest racja stanu? Poznaj historię i znaczenie fundamentu polityki realnej, analizujemy fundamenty suwerenności, które w 1941 roku zostały wystawione na najcięższą próbę, o czym wspominaliśmy przy okazji narodzin polskiej dyplomacji.

Układ Sikorski – Majski pozostaje przestrogą przed zawieraniem sojuszy „na słowo” z partnerem, który nie szanuje podmiotowości państwa polskiego. Choć dla wielu był jedyną szansą na wyrwanie się z sowieckiego piekła, cena za ten krok była ogromna i do dziś stanowi przedmiot surowej oceny historycznej. W polityce międzynarodowej brak twardych gwarancji i ignorowanie własnych procedur konstytucyjnych zawsze kończy się osłabieniem pozycji kraju.