UOKiK uderza w gigantów spożywczych. Danone, Nestlé i Unilever pod lupą za downsizing

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny podjął działania w reakcji na zjawisko downsizingu, zwanego również shrinkflacją. Proceder ten polega na zmniejszaniu wagi lub objętości towaru bez zmiany wyglądu opakowania i jego ceny detalicznej, co w praktyce oznacza drastyczny wzrost kosztów jednostkowych dla polskiego konsumenta. Z badania przeprowadzonego na zlecenie Urzędu wynika, że Polacy najczęściej padają ofiarą tych praktyk w przypadku nabiału oraz słodyczy.

Zmniejszenie ilości czy gramatury produktu musi być uczciwie komunikowane. Jeżeli wygląd opakowania nie sugeruje zmian, konsumenci mogą nie zauważyć różnicy. Zmniejszenie gramatury bez zmiany ceny oznacza w rzeczywistości, że za produkt płacimy więcej. To utrudnia konsumentom porównywanie cen oraz osłabia ich zaufanie do przedsiębiorców

prezes UOKiK Tomasz Chróstny

Kontrola ma wykazać, czy producenci w należyty sposób informują o zmianach ilości oferowanych produktów, takich jak czekolady, mąka czy środki czystości. Urząd zwraca uwagę na mechanizm, w którym zamiast kilograma produktu klient otrzymuje 900 g, a butelka litrowa zostaje zastąpiona opakowaniem 800 ml, przy czym szata graficzna pozostaje myląco podobna. Prezes UOKiK sprawdzi, czy takie działania nie stanowią wprowadzania konsumentów w błąd i czy nie naruszają zbiorowych interesów nabywców.

Produkt	Stara miara	Nowa miara
Czekolada	100 g	90 g
Mąka	1000 g	900 g
Napój/Płyn	1000 ml	800 ml
Ciastka	20 szt.	17 szt.

Źródło: UOKiK / Bankier.pl

Istotnym wsparciem dla polskich działań kontrolnych jest kwietniowe orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-301/25. TSUE potwierdził w nim, że samo umieszczenie poprawnej masy netto na opakowaniu nie zdejmuje z producenta odpowiedzialności za ewentualne mylenie klienta. Oznacza to, że nawet jeśli napisy są zgodne ze stanem faktycznym, to całokształt prezentacji produktu może zostać uznany za nieuczciwą praktykę rynkową.

Polska dołącza tym samym do państw takich jak Francja, Węgry czy Austria, które już wdrożyły lub wdrażają przepisy obligujące do jasnego komunikowania o mniejszej zawartości opakowań. W Niemczech i Austrii zapadły już nawet wyroki sądowe dotyczące tego zjawiska. W dobie narastających problemów gospodarczych, o których informowaliśmy m.in. w kontekście zapaści polskiego przemysłu i cięć zatrudnienia, ochrona portfela obywatela przed ukrytymi podwyżkami staje się zadaniem priorytetowym dla państwowych regulatorów.

Walka z downsizingiem to nie tylko kwestia etyki biznesowej, ale przede wszystkim przejrzystości rynku, na którym osłabiony inflacją konsument ma prawo wiedzieć, za co płaci. Skoro państwo nakłada na firmy wysokie podatki, o czym pisaliśmy w kontekście uderzenia w duże podmioty wyższym CIT, to tym bardziej musi pilnować, by korporacje nie odbijały sobie kosztów kosztem nieświadomego klienta. Państwo musi egzekwować uczciwość handlową, by cena na półce odpowiadała realnej wartości towaru.