Czekolada towarem luksusowym. Ceny kakao na giełdach wystrzeliły o 130 procent

Rynek kakao zmaga się z gwałtowną zmianą prognoz dotyczących podaży, co bezpośrednio uderza w portfele Polaków. Po okresie względnego spokoju i spadkach do poziomu 2,9 tysiąca dolarów w lutym, ceny surowca poszybowały w górę o ponad 130 procent. Mimo że do rekordu z 2024 roku, gdy tona kosztowała blisko 13 tysięcy dolarów, brakuje jeszcze sporo, to obecna dynamika wzrostów budzi niepokój producentów żywności. Za ten stan rzeczy odpowiadają przede wszystkim fatalne perspektywy zbiorów w Afryce Zachodniej – Ghana spodziewa się spadku produkcji o 15 procent, a Wybrzeże Kości Słoniowej o 10 do 18 procent.

Początek głównych zbiorów opóźnia się z powodu pogody już o 8 do 10 tygodni. Rynek musi się także liczyć z dodatkowymi ryzykami. Należą do nich możliwe silne zjawisko El Nino, choroby roślin oraz rosnące koszty dostosowania produkcji do unijnych przepisów dotyczących wylesiania

Paweł Majtkowski

Analityk Paweł Majtkowski wskazuje na szereg ryzyk, które destabilizują rynek i windują koszty. Początek głównych zbiorów opóźnia się o 8 do 10 tygodni z powodu niekorzystnych warunków pogodowych, a nad producentami wisi widmo zjawiska El Nino oraz chorób roślin. Dodatkowym obciążeniem staje się unijna biurokracja, która forsuje kosztowne regulacje dotyczące wylesiania oraz planuje zaostrzenie norm dla pestycydów. Choć obecny wzrost cen postrzegany jest jako przejściowy ze względu na wysokie zapasy giełdowe i słaby popyt w Europie, to Bruksela dorzuca kolejną cegiełkę do drożyzny.

„Tabliczka czekolady, która kiedyś ważyła 100 gramów, dziś ma często 90, a czasem nawet tylko 75 gramów” – zauważa Paweł Majtkowski, opisując zjawisko shrinkflacji, czyli ukrytego podnoszenia cen poprzez zmniejszanie gramatury produktu. Dane GUS potwierdzają ten negatywny trend: tylko w lipcu kakao i produkty na jego bazie podrożały w Polsce o 1,1 procent w skali miesiąca, a w ujęciu rocznym wzrost wyniósł 5 procent. Producentom łatwiej jest odchudzić opakowanie niż drastycznie podnieść cenę na półce, co wprost uderza w interes polskiego konsumenta przyzwyczajonego do standardowych wag produktów.

Zupełnie inna sytuacja panuje na rynku kawy, gdzie po dwóch latach wzrostów notowania arabiki spadły o ponad 30 procent względem listopada ubiegłego roku. Dzięki rekordowym zbiorom w Brazylii i wysokiemu eksportowi z Wietnamu, globalny rynek przechodzi z deficytu w kierunku nadwyżki, co daje nadzieję na tańsze zakupy w polskich sklepach. W lipcu ceny kawy spadły o 0,8 procent miesiąc do miesiąca, choć wciąż pozostają o 4,5 procent wyższe niż rok temu. Eksperci studzą jednak optymizm, przypominając, że unijne wymogi ekologiczne mogą ograniczyć te spadki i podnieść koszty dystrybucji wewnątrz Wspólnoty.

Sytuacja na rynkach surowców rolnych to kolejny dowód na to, jak unijne regulacje dotyczące wylesiania i pestycydów podkopują stabilność cen żywności, nakładając na producentów dodatkowe koszty adaptacyjne. Choć inflacja średnioroczna w Polsce za 2025 rok wyniosła 3,6 procent, to presja kosztowa generowana poza granicami kraju oraz przez biurokrację z Brukseli sprawia, że codzienne zakupy stają się coraz większym wyzwaniem dla domowych budżetów. Państwo polskie staje przed wyzwaniem ochrony konsumentów przed skutkami globalnych zawirowań, które są potęgowane przez ideologiczną politykę klimatyczną Unii Europejskiej. Ostateczny rachunek za te eksperymenty zawsze płaci obywatel przy sklepowej kasie.