Rosyjsko-japoński spór o Kuryle. Dyplomatyczna wojna po wizycie Putina na Iturup

Jak informuje serwis DoRzeczy.pl, wizyta prezydenta Rosji na wyspie Iturup (przez Japończyków nazywanej Etorofu) doprowadziła do gwałtownego zaostrzenia relacji na linii Moskwa–Tokio. Japońska dyplomacja zareagowała kategorycznym protestem, uznając obecność Putina na tym terenie za naruszenie integralności terytorialnej kraju. W odpowiedzi szef rosyjskiego MSZ Siergiej Ławrow stwierdził, że japońscy sąsiedzi przekroczyli granicę przyzwoitości w swoich oświadczeniach.

Wizyta urzędującego prezydenta Rosji jest sprzeczna z niezmiennym stanowiskiem Japonii, rani uczucia japońskiego narodu i jest całkowicie niedopuszczalna

premier Japonii Sanae Takaichi

Rosyjski minister spraw zagranicznych podczas poniedziałkowej konferencji prasowej nie szczędził Tokio ostrych słów, nazywając pretensje Japonii całkowicie niedopuszczalnymi. Ławrow zarzucił japońskim władzom próbę dostosowania prawa międzynarodowego do potrzeb własnych oraz Waszyngtonu. Rosja stoi na stanowisku, że prezydent ma prawo odwiedzać każdą część terytorium Federacji Rosyjskiej, a Japonia powinna zająć się sprawami wewnętrznymi zamiast atakować Moskwę.

Konflikt przeniósł się na szczebel ambasadorski. Szef japońskiego MSZ Toshimitsu Motegi wezwał ambasadora Rosji Nikołaja Nozdrewa, by przekazać mu oficjalny protest. Z kolei Moskwa wezwała ambasadora Akirę Muto, jednak ten – według relacji Ławrowa – nie stawił się w gmachu na Placu Smoleńskim. Rosyjski minister ironizował, że chciano mu wyjaśnić, jak należy wykonywać swoje obowiązki, dodając, iż japońska armia próbuje prowadzić działania za granicą, co budzi poważny niepokój Kremla.

Spór o cztery wyspy, przejęte przez Związek Radziecki w 1945 roku, pozostaje nierozwiązany od ponad osiemdziesięciu lat. Z tego powodu Rosja i Japonia do dziś nie podpisały traktatu pokojowego kończącego formalnie II wojnę światową. Premier Japonii Sanae Takaichi podkreśliła, że wizyta Putina rani uczucia japońskiego narodu i jest sprzeczna z niezmiennym stanowiskiem Tokio, które uznaje Terytoria Północne za nieodłączną część państwa zarówno historycznie, jak i prawnie.

Z perspektywy Warszawy eskalacja na Dalekim Wschodzie pokazuje, że Rosja konsekwentnie stosuje politykę faktów dokonanych na terytoriach spornych, ignorując protesty państw demokratycznych. Choć uwaga świata często ogniskuje się na innych zapalnych punktach, jak cieśnina Ormuz, o której planach przejęcia przez Donalda Trumpa pisaliśmy wczoraj, to właśnie kurylski węzeł gordyjski pozostaje jednym z najtrwalszych reliktów powojennego ładu. Dla Polski kluczowe jest monitorowanie, jak Moskwa testuje wytrzymałość sojuszników USA w regionie Pacyfiku. Rosyjska gra na destabilizację prawa międzynarodowego to stały element strategii, który uderza w globalne bezpieczeństwo.

W obliczu braku traktatu pokojowego i coraz silniejszej retoryki militarnej z obu stron, stabilność w tej części Azji staje pod znakiem zapytania. Kreml, mimo wewnętrznych problemów gospodarczych, nie zamierza oddać ani piędzi ziemi zdobytej w 1945 roku. To twardy sygnał, że Moskwa przedkłada imperialną symbolikę nad normalizację relacji gospodarczych z potężnym sąsiadem.